SICPA SA (CH) ve Türkiye’nin bandrol ihalesi: İsviçre’ye sunulan şikâyette rüşvet iddiaları

Dosyanın ayrıntıları

Türkiye’deki Gelir İdaresi Başkanlığı, 2014-2019 yıllarını kapsayan Ürün İzleme Sistemi’nin kurulması işi için 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 19. maddesi uyarınca açık ihale usulüyle ihaleye çıktı.

EKAP’ın 2014/81560 numaralı kaydına atıf yapan TBMM belgesine göre ihale, 9 Eylül 2014’te yapıldı. İş, 170 milyon dolar bedelle SICPA ASSAN Ürün Güvenliği San. ve Tic. A.Ş. ile SICPA Security Solutions SA ortak girişimine verildi; sözleşme 9 Aralık 2014’te imzalandı. [1]

Sistem, tütün mamulleri ve alkollü içkilere bandrol yapıştırılması ve bu ürünlerin Türkiye’deki Gelir İdaresi Başkanlığında kurulan merkezi bilgi sistemi üzerinden izlenmesi esasına dayanıyor.

İsviçre merkezli SICPA SA (CH), Türkiye’de bandrol işine 2007’de Kibar Holding ile kurduğu ortaklık üzerinden girmişti; Kibar, sahip olduğu yüzde 50 hisseyi 2015’te ortağına sattı.

İsviçre Federal Başsavcılığına sunulan ve 27 Ekim 2025 tarihini taşıyan şikâyet dilekçesinde, aynı iş için 3 Şubat 2014’te açılan ve sonradan iptal edilen ilk ihaleye ilişkin bir dizi iddia yer alıyor.

Dilekçeye göre ilk ihaleye SICPA Türkiye’nin yanı sıra Gate, Lettra ve Eksim katıldı. Şikâyette, ihaleden iki gün önce, 1 Şubat 2014’te Trasseo Capital SA üzerinden beş kişiyle danışmanlık sözleşmeleri imzalandığı öne sürülüyor.

Dilekçede, sözleşme taraflarından birinin rakip istekli Lettra’nın sahibi olduğu ve aynı kişinin diğer istekli Gate’in de yetkilisi konumunda bulunduğu belirtiliyor.

Şikâyette, sözleşmelerde sıralanan hizmetlerin ihalenin konusuyla doğrudan ilgili olmadığı savunuluyor. Dilekçede anlatılan sözleşme taslağının ise SICPA SA (CH)’nın ilgili kamu kurumundan elde edeceği gelirin yüzde 13,6’sının danışmanlara komisyon olarak ödenmesini öngördüğü ileri sürülüyor.

Dilekçeye göre, yüzde 13,6 komisyon içeren taslak 14 Mayıs 2014’te taraflara iletildi; buna rağmen yürürlük tarihi geriye dönük olarak, ilk ihaleden de önceki 1 Eylül 2013 şeklinde belirlendi.

Şikâyette, 20 Şubat 2014’te Trasseo Capital SA tarafından Credit Suisse üzerinden beş kişiye para transferi yapıldığı iddia ediliyor. Dilekçede, bu transferlerin SICPA SA (CH)’nın o dönemki Ticari İşlerden Sorumlu Üst Yöneticisine teyit edildiği de öne sürülüyor.

İlk ihalenin iptalinden sonra aynı iş için 9 Eylül 2014’te yeni ihale yapıldı. Dilekçeye göre Lettra bu ihaleye katılmadı, Gate ise katıldı. Şikâyette, SICPA Türkiye’nin o dönemki genel müdürüne ait olduğu belirtilen bir şirket içi yazışmada Gate’in Lettra adına ihaleye gireceğinin ifade edildiği ileri sürülüyor.

Dilekçede ayrıca, 27 Mayıs 2014’te SICPA SA (CH) ile Atlanta merkezli Avialift LLC arasında aynı komisyon oranını içeren bir danışmanlık sözleşmesi imzalandığı öne sürülüyor. Şikâyete göre Avialift LLC’nin tek imza yetkilisi, Lettra ve Gate ile bağlantısı bulunan aynı kişi.

Dilekçede, öne sürülen fiillerin rüşvet ve komisyon ödemeleri, ihaleye fesat karıştırma, resmî belgede sahtecilik ve hukuka aykırı kazanç amacıyla örgüt kurma suçlarını oluşturduğu savunuluyor.

İsviçre Federal Başsavcılığı, SICPA SA (CH) hakkındaki sekiz yıllık soruşturmanın sonucunu 27 Nisan 2023’te açıkladı. Şirkete 1 milyon frank para cezası ve 80 milyon frank telafi alacağı olmak üzere toplam 81 milyon frank ödeme yükümlülüğü getirildi. [2]

Karar, yabancı kamu görevlilerine rüşvet verilmesini önleyecek örgütsel tedbirlerdeki eksikliklere dayanıyordu. Başsavcılığın açıklanan tespitleri kurumsal yönetişim, risk yönetimi ve uyum alanlarını kapsıyordu. Nihai karar Brezilya, Kolombiya ve Venezuela’daki işlemlerle ilgiliydi. [2] [3]

Gotham City’nin 2019’da aktardığı daha geniş soruşturma listesinde Togo, Gana, Filipinler, Mısır, Hindistan, Kazakistan, Kolombiya, Nijerya, Pakistan, Senegal, Vietnam, Venezuela, Ukrayna ve Brezilya yer alıyordu. Türkiye, bu listede ve 2023 kararının açıklanan ülke kapsamında bulunmuyor. [2] [4]

SICPA SA (CH), 2023 kararına itiraz etmeyeceğini ancak gerekçelerine katılmadığını açıklamıştı. Şirket, eski çalışanlar ve danışmanların eylemlerinin kendi bilgisi ve çıkarları dışında gerçekleştiğini savunmuştu. Bu açıklama, Türkiye’ye ilişkin şikâyete verilmiş bir yanıt değil, 2023 dosyasındaki şirket tutumuydu. [5]

Türkiye’de tütün ve alkollü içkilerin vergi takibinde yıllarca kullanılan bandrol sistemi, bu şikâyetle yeniden gündeme geliyor. Dilekçedeki Türkiye iddiaları, SICPA SA (CH) hakkında 2023’te açıklanan kararın kapsamadığı bir ülkeye ilişkin; bu karar, söz konusu iddialar hakkında verilmiş bir hüküm niteliği taşımıyor.

Bu metnin dayandığı yayınlar: TBMM / Turkish Parliament · EKAP 2014/81560 · p. 1; Swiss Office of the Attorney General · Annual Report 2023 · p. 26; SWI swissinfo / Keystone-ATS · 27 April 2023; Gotham City · 29 August 2019; SICPA SA (CH) statement / GlobeNewswire · 27 April 2023.